DİRENÇ DEVRELERİ

PARALEL DİRENÇLER


Seri bağlantının yanısıra, sıklıkla karşılaştığımız diğer bir bağlantı türü de paralel bağlantıdır.

Paralel bağlantıda, tüm dirençlerin uçları iki noktada birleşmektedir.

Örneğin, aşağıdaki devrede ... ve ...’nin sol uçları A noktasında, sağ uçları ise B noktasında birleşmektedir. Bu nedenle ... ve ... birbirine paralel olarak bağlıdır.

Paralel Bağlantı

Paralel bağlantı

İkiden fazla direnç için de bu tarz bir bağlantı söz konu olabilir. Aşağıda ..., ..., ... ve ... dirençlerinin uçları A ve B noktalarında birleştiği için, paralel bağlıdırlar.

 Dört Direncin Paralel Bağlanması

Dört direncin paralel bağlanması

Burada önemli olan nokta, dirençlerin konumu değil, uçların ortak iki noktaya elektriksel olarak bağlanmasıdır. Aşağıdaki devrelerin tümünde dirençler paralel bağlıdır.

Paralel Bağlantı Örnekleri

Paralel bağlantı örnekleri


SU BENZETMESİ


Ohm Kanunu sayfasında akım-voltaj ilişkisi için yaptığımız su benzetmesini paralel bağlantı için de yapabiliriz.

Paralel Bağlantı

Su benzetmesi

Soldaki resimde paralel bağlı ... ve ... dirençleri bir voltaj kaynağına bağlanmıştır. Sağdaki resimde ise aynı devrenin su benzetmesini görmekteyiz. Yukarıda bulunan su tankı voltaj kaynağını, toprak ile su tankı arasındaki kalın borular telleri, aradaki ince borular ise dirençleri temsil etmektedir. Su tankı ile toprak arasında bir potansiyel farkı oluşmakta (voltaj) ve bu nedenle borulardan su akışı (akım) olmaktadır. İki direncin paralel bağlanması, su benzetmesinde su tankı ile toprak arasına, iki boru hattı çekilmesi anlamına gelmektedir. Bu durumda, tek bir bağlantıya göre daha fazla su akışı olacaktır. Bu ise, paralel bağlantının tek bir bağlantı yapılmasına kıyasla daha az direnç göstereceği anlamına gelmektedir. Elektrik devrelerinde de aynı durum söz konusudur. Paralel bağlı dirençler, elektrik akımı için birden fazla yol oluşturmakta ve daha fazla akım akmasına neden olmaktadır. Bu nedenle, paralel bağlı dirençler, toplamda düşük bir direnç gibi hareket ederler.


EŞDEĞER DİRENÇ


Seri bağlantıda olduğu gibi, bir devrede paralel bağlı dirençlerin yerine de onlara eşdeğer tek bir direnç yerleştirebiliriz.

Eşdeğer Direnç

Eşdeğer Direnç

Paralel bağlı ... ve ... dirençlerinin eşdeğeri olan ...,

... ...

formülüyle bulunur. Aynı formül

... ...

şeklinde de yazılabilir.

Örneğin, paralel bağlı ... ve ... dirençlerinin eşdeğeri,

... ... ...

olarak bulunur.

Bu noktada, eşdeğer direnç formülüyle ilgili iki önemli çıkarım yapabiliriz.

... ve ... birbirine eşitse, ... çıkar. Örneğin, iki adet ...’luk direnç paralel bağlanırsa, ...’luk bir direnç gibi davranır.

Dirençler paralel bağlandığında, eşdeğer direnç değeri bağlantıdaki dirençlerin tümünden daha düşük çıkar.

Eğer ikiden fazla direnç paralel bağlanmışsa, ... değeri,

... ... ...

formülüyle bulunur.

Hatırlayacağınız gibi, ... direncinin iletkenliği

...

olarak tanımlanmıştı. İletkenlik cinsinden aynı formülü,

... ...

şeklinde de yazabiliriz. Başka bir değişle, eşdeğer direncin iletkenliği bağlantıdaki tüm dirençlerin iletkenliklerinin toplamına eşittir. Örneğin, ..., ... ve ... dirençlerinin iletkenlikleri sırasıyla ..., ... ve ...’tir. Bu üç değeri toplayınca,

... ... ...

bulunur. Yani üç direnç paralel bağlandığında iletkenliği ... olan bir direnç gibi hareket eder. Bu eşdeğer direncin değeri ise ...’dur.


PARALEL BAĞLANTIDA VOLTAJLAR


Paralel bağlı dirençlerin potansiyel farkları eşittir.

Paralel Bağlantıda Voltajlar

Yukarıdaki devrede, paralel bağlanmış üç direnç görüyoruz. Bir tel üzerindeki tüm noktalarda elektrik potansiyeli eşittir. ..., ... ve ... dirençlerinin yukarı uçları aynı tele bağlı olduğundan potansiyelleri eşittir. Benzer şekilde, aşağı uçlarıda eşit potansiyele sahip olurlar. Böylece, tüm dirençlerin bacakları arasındaki potansiyel farklarının eşit olduğu söylenebilir. Eğer A ve B noktaları arasına ... potansiyel farkı uygulanırsa, tüm dirençler üzerinde aynı ... potansiyel farkı görülür.

...


PARALEL BAĞLANTIDA AKIM DAĞILIMI


Paralel Bağlantıda Akımlar

Paralel bağlı dirençlerde potansiyel farkları eşit olduğu için, Ohm Kanunu kullanılarak, ..., ... ve ... üzerinden geçen akımlar sırasıyla,

..., ... ve ...

olarak bulunur. Ana koldan geçen ... akımı, bağlantı noktasında bu üç direncin üzerine dağılıp, aşağıdaki bağlantı noktasında tekrar toplanıp, B noktasından akmaktadır. A ve B noktaları arasında akım kaybı olamayacağından, dirençler üzerinde akan ..., ... ve ... akımlarının toplamı ...’ya eşittir. Yukarıda, her bir direnç için bulunan akım formüllerini de kullanarak ... akımı,

... ... ... ...

olarak bulunur. Bu nedenle, ..., ... ve ... yerine koyulacak olan eşdeğer direnç üzerinden de ... akımı geçecektir. Eğer, akımları oranlanırsa, her bir direnç üzerinden geçen akımla, ana koldan geçen akım arasında

..., ... ve ...

ilişkisi bulunur.

Genel olarak, birbirine paralel bağlı ... direnç ( ..., ...... ...) kendi arasında akımı

..., ...

formulüne göre paylaşır.


Copyright © 2016 DEVRE OKULUTüm Hakları Saklıdır.